محمد رضا واليزاده معجزى
321
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
براى او و دولت اسباب زحمت خواهد شد . نظر على خان همچنان در زندان بروجرد ماند تا اينكه دوران حكومت شاهزاده در لرستان به سر رسيد . از جمله خاطرات عين الدوله تيرى بود كه به ران او اصابت كرد ولى نه در ميدان جنگ ، بلكه از سلاح كمرى خودش . توضيح آنكه يك روز شاهزاده با سلاح كمرى خود بازى مىكرد و آن را آزمايش مىنمود دفعتا گلولهاى كه وارد لوله شده بود ، آتش شد و تير به ران حضرت و الا اصابت كرد و جراحت منكرى بر آن وارد ساخت . عين الدوله مصمم شد كه براى معالجه به تهران يا همدان برود ، ولى فاضل خان سگوند مشهور به ايلخانى « 1 » كه سمت پيشكارى او را داشت ، به او گفت : « حضرت و الا اندك واهمهاى در خصوص اين زخم به خود راه ندهيد و با ران مجروح زحمت سفر را متحمل نشويد ، من تعهد مىكنم كه زخم شما را بدون خطر مداوا سازم . » عين الدوله پرسيد : « ايلخانى مگر شما طبيب و جراح هم مىباشيد ؟ » ايلخانى جواب داد : « ما لرستانيان دائما در معرض تير تفنگ هستيم و خودمان راه معالجه آن را كشف كردهايم . » عين الدوله پرسيد : « با چه دوايى ؟ » ايلخانى جواب داد : « با پوست كله گاو . يعنى همان دواى شفابخشى كه براى زخمهاى خودمان به كار مىبريم . » بالاخره از آنجايى كه عين الدوله به گفتههاى فاضل خان ارج مىگذاشت و مىدانست اين پيرمرد دانا ادعاى بىجا نمىكند ، ران مجروح خود را در اختيار او گذاشت و فاضل خان همان گونه كه متعهد شده بود ، عين الدوله را به وسيله پوست كله گاو معالجه كرد بدون اينكه در محل زخم عفونتى توليد شود . « 2 »
--> ( 1 ) . فاضل خان فرزند صفر خان رئيس طايفه سگوند رحيم خانى كه در تاريخ لرستان به كرات از او نام بردهايم و احتياج به معرفى در اينجا ندارد . ( 2 ) . اگرچه معالجه با پوست گاو با هيچيك از اصول طبى تطبيق نمىكند و نگارنده مكرر اين نوع معالجه را از پزشكان و جراحان بزرگ و حاذق پرسيده و آنها نه تنها آن را تجويز نكرده ، بلكه عقيده داشتهاند كه انداختن پوست روى زخم موجب عفونت مىشود ؛ مع هذا چون دهها مرتبه خودم شاهد اثر معجزهآساى اين معالجه لرى بودهام ، نمىتوانم در مقام انكار فايده و اثر شگفتانگيز آن برآيم . بعضى اوقات در ميان عشاير لرستان زخمهايى ديدهام كه اشخاص ضعيف القلب توانايى مشاهده آنها را نداشتهاند و استخوانهاى شكسته كه سر از پوست به در كرده بودند و دلالت بر مرگ مجروح مىكرد ، جراحان محلى لرستان به وسيله پوست گاو آن استخوانهاى خرد شده و عضلات متلاشى را بدون دادن عفونت به نحو اعجازآميز معالجه كردند .